Onderaannemers en zzp'ers in Zwitserland: borg (Kaution), aansprakelijkheid van de hoofdaannemer en wat je vooraf regelt

Zwitserland · Onderaannemers, zzp'ers en borg

Werk je als afbouw- of installatiebedrijf in Zwitserland? Dan krijg je vaak kort na de melding post van de ZKVS: stort een borg. En neem je onderaannemers mee, dan kun je aansprakelijk worden voor hun loon.

→ Volledige checklist voor werk in Zwitserland

Geldt dit voor jou?

Bron: Entsendegesetz en Entsendeverordnung, de ZKVS-Merkblätter en seco.admin.ch. Stand september 2026.

Voor welke cao's geldt een borg, en hoe hoog is die?

Veel algemeen verbindend verklaarde cao's (ave GAV) vragen een borg. Zo'n cao heeft de Zwitserse regering voor de hele branche verbindend verklaard, ook voor buitenlandse bedrijven. De borg is een zekerheid die je vóór de start van het werk stelt. De plicht geldt voor Zwitserse en buitenlandse bedrijven in de branche gelijk. De borg dekt vorderingen uit de cao: contractuele boetes, controle- en procedurekosten en bijdragen aan de uitvoeringskosten.

Vrijwel al die cao's laten de borg beheren door de Zentrale Kautions-Verwaltungsstelle Schweiz (ZKVS) in Pratteln. De ZKVS voert nu 22 cao's met borgplicht, onder meer:

• Afbouw: metaal, gebouwtechniek (verwarming, ventilatie, sanitair), gebouwschil (dak en gevel), schilders en stukadoors, isolatie, plafond- en binnenafbouw, tegelzetters, timmerwerk/schrijnwerk (Schreiner).
• Regionaal: de afbouw in Basel en meerdere kantonale cao's in Basel, Wallis, Vaud en Ticino.

De landelijke cao voor het bouwhoofdbedrijf (Landesmantelvertrag, LMV) staat niet op de lijst. Voor grond-, weg- en waterbouw en ruwbouw onder de LMV geldt dus geen borg. Welke cao voor jouw werk geldt, lees je in het artikel Minimumloon Zwitserland.

De hoogte hangt af van de cao en van de opdrachtwaarde per kalenderjaar. Kun je die opdrachtwaarde niet aantonen, dan geldt het maximum. De ZKVS-Merkblätter ‘Stellung einer Kaution’ kennen drie groepen:

Je stelt de borg één keer voor heel Zwitserland. Hij telt ook mee voor andere cao's. Heb je al een borg onder de metaal-cao gestort? Dan wordt die verrekend onder de cao gebouwtechniek. Een zelfstandige zonder personeel hoeft geen borg te stellen.

De borg is niet de enige kostenpost van een cao:

• Uitvoeringskostenbijdragen: onder een algemeen verbindende cao betaal je ook als buitenlandse werkgever deze bijdragen, werkgevers- én werknemersdeel. De hoogte staat in de cao en op de factuur van de paritaire commissie. Het werknemersdeel houd je in op het loon. Beide delen draag je af aan een centrale incassodienst of aan de paritaire commissie. Deze bijdragen betaal je ook zonder overtreding, en ze komen niet terug.
• Boete en controlekosten: vindt de paritaire commissie bij een controle overtredingen, dan kan zij een contractuele boete (Konventionalstrafe) opleggen. Jij betaalt dan ook de controlekosten.
• Bouwhoofdbedrijf (LMV): je betaalt bijdragen aan het Parifonds Bau. Voor inzet tot 90 dagen per jaar geldt volgens de cao-tekst een verlaagd tarief: 0,4 %, minimaal CHF 20 per medewerker. Vraag de landelijke paritaire commissie van de bouw (SVK) vooraf wat zij voor jouw inzet factureert.

Hoe en waar stort je de borg?

Stel de borg vóór de eerste werkdag. Je kiest uit twee wegen:

• Storting: in CHF of EUR op de geblokkeerde rekening van de paritaire commissie. De CHF- en de EUR-IBAN staan in het informatieblad (Merkblatt). De rente krijg je bij vrijgave uitbetaald.
• Garantie: een onherroepelijke bank- of verzekeringsgarantie van een instelling onder toezicht van de Zwitserse financiële toezichthouder (FINMA).

Een garantie van een andere bank kan de ZKVS per geval accepteren, als die van vergelijkbare kwaliteit is. De ZKVS gebruikt daarvoor de ‘Garantie-Mustertext EU’, onder Zwitsers recht met Pratteln als bevoegde rechtbank. Stuur het origineel van de garantie per post naar ZKVS, Hardstrasse 1, CH-4133 Pratteln.

Wacht niet op de brief. De ZKVS schrijft je bedrijf aan na de melding, maar de plicht bestaat ook zonder dat verzoek. Een ontbrekende borg is een cao-overtreding. De paritaire commissie kan daar een contractuele boete voor geven. Het kanton kan er een bestuurlijke sanctie of een dienstverleningsverbod aan toevoegen.

Neem de borg dus mee in je calculatie en je planning. Het geld moet vóór de eerste werkdag op de geblokkeerde rekening staan, of de garantie moet binnen zijn. Tussen de melding en die eerste werkdag zitten sowieso minstens acht kalenderdagen wachttijd. De details staan in het artikel Meldprocedure Zwitserland.

Wanneer krijg je de borg terug?

Vraag de borg schriftelijk terug bij de ZKVS. Voor een detacherend bedrijf gelden deze vroegste termijnen na afronding van de aannemingsovereenkomst:

• Zes maanden: onder de landelijke cao's en de cao's van de regio Basel en Ticino.
• Drie maanden: onder de cao afbouw West-Zwitserland, metaal VD en de Walliser cao's elektro, gebouwtechniek en metaalbouw.

Voorwaarde is dat alle vorderingen uit de cao betaald zijn. Er mag geen overtreding zijn vastgesteld, en alle controleprocedures moeten zijn afgesloten. Een te vroeg ingediend verzoek geldt als niet ingediend. Noteer daarom de afrondingsdatum van de aannemingsovereenkomst en dien het verzoek op tijd in. Anders blijft het geld liggen.

Mag je uitzendkrachten meenemen naar Zwitserland?

Nee. Uitzenden of ter beschikking stellen van personeel (Personalverleih) vanuit het buitenland naar Zwitserland is verboden, direct en indirect. Dat geldt ook als een uitzendkracht als deel van je eigen ploeg meerijdt. Een buitenlands uitzendbureau mag ook geen mensen bij Zwitserse werkgevers plaatsen. In Zwitserland mag alleen een Zwitsers uitzendbureau met een vergunning van het kanton personeel uitlenen. Detacheer dus alleen je eigen medewerkers.

Vang je pieken op met uitzendkrachten? Plan de Zwitserse klus dan met eigen personeel of met een zelfstandige onderaannemer die zichzelf meldt. De uitzendkrachten blijven thuis.

Wat geldt voor je onderaannemers?

Elke werkgever meldt zijn eigen gedetacheerde medewerkers. Een zelfstandige, ook jouw zzp-onderaannemer, moet zichzelf melden. Hij heeft een eigen teller van 90 werkdagen. Jij meldt dus niet voor je onderaannemer, en al helemaal niet zijn mensen onder jouw bedrijfsnaam. Je onderaannemer opent zijn eigen account in de meldprocedure en meldt zijn inzet zelf.

Leg in de aannemingsovereenkomst vast:

• Melding: wie meldt, en tot wanneer.
• Borg: wie de borg voor zijn cao stelt.
• Loonbewijs: wie het loonbewijs levert.

Werkt een onderaannemer onder dezelfde algemeen verbindende cao als jij? Dan heeft hij een eigen borgplicht. De plicht geldt per bedrijf dat in de branche werkt. En omdat jij als eerste aannemer aansprakelijk kunt worden: lees het volgende deel vóór je de opdracht uitbesteedt.

Wanneer ben je aansprakelijk voor het loon van je onderaannemer?

In de bouw en afbouw (Bauhaupt- und Baunebengewerbe) is de eerste aannemer civielrechtelijk aansprakelijk voor zijn onderaannemers. Dat is de hoofd-, totaal- of generalaannemer. Hij is aansprakelijk als een onderaannemer de netto-minimumlonen niet betaalt of de Zwitserse arbeidsvoorwaarden niet naleeft. Dat geldt voor elke onderaannemer in de keten. Deze aansprakelijkheid van de hoofdaannemer (Solidarhaftung) komt pas als tweede. Ze geldt pas als de onderaannemer zonder succes is aangesproken, of niet kan worden aangesproken.

Welke rol heb jij?

• Eerste aannemer: ben jij de contractpartij van de opdrachtgever en besteed je uit, dan geldt deze aansprakelijkheid voor jou.
• Onderaannemer: werk jij voor een Zwitserse hoofdaannemer, dan lever jij hem de bewijzen uit het volgende deel.

Je bent niet aansprakelijk als je aantoont dat je bij elke uitbesteding je zorgplicht (Sorgfaltspflicht) hebt vervuld. Daar horen drie dingen bij:

• Documenten vóór de gunning: de onderaannemer toont met stukken dat hij de voorwaarden naleeft. Dat kan op drie manieren:
  • een detacheringsverklaring, ondertekend door hem en de medewerker, met thuisloon, detacheringstoeslagen, loonklasse, cao-minimum en arbeidstijd;
  • een ondertekende nalevingsverklaring met de namen van de medewerkers;
  • een verklaring van de paritaire commissie dat een controle heeft plaatsgevonden en de voorwaarden zijn nageleefd.
• Contractbepalingen: elke verdere uitbesteding vraagt jouw toestemming. Je bedingt het recht op loon- en arbeidstijdgegevens.
• Organisatie op de bouwplaats: je houdt het overzicht, zodat er geen ongecontroleerde onderaannemer werkt.

Bij terugkerende onderaannemers hoef je het bewijs alleen opnieuw te vragen als daar een gegronde reden voor is. Het Staatssekretariat für Wirtschaft (SECO) zet modelverklaringen en aanbevelingen van een expertgroep voor je aannemingsovereenkomsten op seco.admin.ch. Schendt een eerste aannemer zijn zorgplicht, dan kan hij zelf een bestuurlijke sanctie van het kanton krijgen.

Hoe bewijst een zzp'er zijn zelfstandigheid?

Zwitserland beoordeelt zelfstandigheid naar Zwitserse maatstaven, niet naar de status in eigen land. Bij een controle op de bouwplaats moet de zzp'er drie documenten tonen:

• Melding: een kopie van zijn melding of vergunning.
• A1-verklaring: het bewijs dat hij in eigen land sociaal verzekerd blijft.
• Contract: een kopie van het contract met de opdrachtgever. Zonder schriftelijk contract: een schriftelijke bevestiging van de opdrachtgever over de Zwitserse opdracht.

Op verzoek komen daar verdere bewijzen bij, zoals zijn bedrijfsinschrijving, btw-nummer, klantenlijst of huurcontracten.

Ontbreken de documenten, dan krijgt de zzp'er van de controle-instantie een korte termijn. Toont hij dan geen documenten en ook geen gelijkwaardige bewijzen, dan meldt de controle-instantie hem bij het kanton. Het kanton mag hem dan een werkstop (Arbeitsunterbruch) opleggen. Bezwaar schort die werkstop niet op. De werkstop duurt tot de documenten er zijn of duidelijk is wie zijn werkgever is. Wie de documenten niet bij zich heeft, riskeert een bestuurlijke sanctie tot CHF 5 000. In het kanton Zürich kwamen er van januari tot en met augustus 2026 68 sancties wegens deze documentplicht.

Voor jou als opdrachtgever: neem het contract of de schriftelijke opdrachtbevestiging van elke zzp'er op in je bouwplaatsmap. Vraag vóór de start naar zijn meldingskopie en A1-verklaring. Ontbreekt een van de drie, dan dreigt op de controledag een werkstop voor de zzp'er. Die raakt ook jouw planning.

Wanneer doe je wat?

1. Bij de gunningLeg in de overeenkomst melding, borg en loonbewijs vast. Vraag van elke onderaannemer de zorgplichtdocumenten.
2. Bij de meldingDe eerste werkdag ligt door de wachttijd minstens acht kalenderdagen na de melding. Alle details staan in Meldprocedure Zwitserland.
3. Vóór de eerste werkdagDe borg staat op de geblokkeerde rekening of als garantie. Van elke zzp'er heb je meldingskopie, A1-verklaring en contract.
4. Tijdens de klusJe betaalt de uitvoeringskostenbijdragen aan het paritaire orgaan.
5. Na afronding van de overeenkomstNa drie of zes maanden dien je het schriftelijke teruggaveverzoek in bij de ZKVS.

Welke fouten zien we het vaakst?

• Wachten op de brief van de ZKVS. De borgplicht bestaat ook zonder verzoek.
• Een uitzendkracht in de eigen ploeg meenemen. Ook als deel van je eigen ploeg is uitzenden naar Zwitserland verboden.
• De melding voor je onderaannemer doen. Elke werkgever meldt zijn eigen medewerkers.
• De borg te vroeg terugvragen. Een te vroeg ingediend verzoek geldt als niet ingediend.

Veelgestelde vragen over borg en onderaannemers

Verder lezen

Operationele richtlijn op basis van EntsG (SR 823.20) art. 1a, 1b, 2, 5, 7 en 9, EntsV (SR 823.201) art. 8a tot 8c, FZA bijlage I art. 17, 20 en 22, AVG art. 12, de ZKVS-Merkblätter ‘Stellung einer Kaution’ (zkvs.org), de SECO-pagina's ‘Solidarhaftung’ en ‘Entsendung’ (seco.admin.ch), de LMV 2026–2031 en de website van het kanton Zürich (zh.ch), gelezen in september 2026. Geen juridisch of fiscaal advies.